લોન ન ચૂકવવા પર રિકવરી એજન્ટોની ગુંડાગીરી હવે નહીં ચાલે:ફોન કરવાથી લઈને ઘરે આવવા માટે લેવી પડશે પરમિશન, RBIએ નિયમો બદલ્યા; જાણો તમારા અધિકારો

લોનનાં EMI ચૂકવવામાં ચૂકી જવા પર હવે બેંક અને રિકવરી એજન્ટ દબાણ કરી શકશે નહીં. ભારતીય રિઝર્વ બેંકે લોન રિકવરી અને રિકવરી એજન્ટોના વર્તનને લઈને નવા નિયમો બહાર પાડ્યા છે, જે 1 જાન્યુઆરી 2027 થી લાગુ થશે. નવા ફ્રેમવર્કમાં રિકવરી દરમિયાન કોલ કરવાનો સમય, રૂબરૂ મુલાકાત, એજન્ટની ઓળખ, ગ્રાહકની અંગત માહિતી અને ફરિયાદની સુનાવણી જેવા મામલાઓ માટે સ્પષ્ટ નિયમો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. જો આ નિયમોનું ઉલ્લંઘન થવાથી લોન લેનાર અથવા ગેરંટરને કોઈપણ પ્રકારની મુશ્કેલી કે નુકસાન થાય છે, તો બેંકને વળતરની નીતિ પણ બનાવવી પડશે. રિઝર્વ બેંકે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બેંક કર્મચારી અથવા રિકવરી એજન્ટ લોનની વસૂલાત માટે ગ્રાહકને ધમકી, ગાળાગાળી, ડરાવનારી ભાષા અથવા કોઈપણ પ્રકારનો ઉત્પીડન કરી શકશે નહીં. અજાણ્યા નંબર પરથી કોલ, સતત ફોન કે મેસેજ અને ભ્રામક દાવા પણ નિયમોનું ઉલ્લંઘન ગણાશે. સવારે 8 થી સાંજે 7 વાગ્યા સુધી જ રિકવરી કોન્ટેક્ટ લોન લેનારના પરિવાર, સંબંધીઓ, મિત્રો, સહકર્મીઓને પરેશાન કરવાની પણ મંજૂરી નહીં હોય. સોશિયલ મીડિયા દ્વારા કોઈ લોન લેનારની અંગત માહિતી, ફોટો, વીડિયો કે ઓડિયો સાર્વજનિક કરવો અથવા તેની સાર્વજનિક બેઈજ્જતી કરવી પણ નિયમોની વિરુદ્ધ હશે. નવા નિયમો હેઠળ રિકવરી માટે કોલ કે વિઝિટ સવારે 8 વાગ્યા પહેલા અને સાંજે 7 વાગ્યા પછી કરી શકાશે નહીં. નિર્ધારિત સમયની બહાર સંપર્ક ત્યારે જ કરી શકાશે, જ્યારે લોન લેનાર પોતે તેની માગ કરે અથવા પરવાનગી આપે. જો તે કોઈ ખાસ સમયે કોલ કે વિઝિટ ન કરવા કહે છે, તો સામાન્ય રીતે તેની આ માગનું સન્માન કરવું પડશે. રૂબરૂ મુલાકાતનું સ્થળ પણ સામાન્ય રીતે લોન લેનાર અને બેંકની પરસ્પર સંમતિથી નક્કી થશે. ઉધાર લેનારનાં ઘરે કે ઓફિસે જવા માટેની શરતો રિકવરી માટે પહેલાં નિર્ધારિત સ્થળે સંપર્ક કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે. જો ઉધાર લેનાર સતત બે કે તેથી વધુ વખત નિર્ધારિત સ્થળે ન આવે, તો જ ઘરે કે કાર્યસ્થળે જઈને સંપર્ક કરવાની સ્થિતિ બની શકે છે. ઉધાર લેનારના પરિવારમાં મૃત્યુ, મેડિકલ ઇમરજન્સી, લગ્ન કે અન્ય કોઈ ગંભીર મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં રિકવરી માટે સંપર્ક ટાળવાના નિર્દેશ પણ આપવામાં આવ્યા છે. માઇક્રોફાઇનાન્સ લોનમાં પણ રિકવરી સામાન્ય રીતે નિર્ધારિત સ્થળે કરવા પર ભાર રહેશે. જો રિકવરી એજન્સીનો કર્મચારી પહેલીવાર રૂબરૂ મળવા આવી રહ્યો હોય, તો બેંકે ઓછામાં ઓછા એક દિવસ પહેલાં ઉધાર લેનારને તેની જાણ કરવી પડશે. જો રિકવરી એજન્સી બદલાય અથવા તેનો બેંક સાથેનો કરાર સમાપ્ત થાય, તો તેની સૂચના પણ ઉધાર લેનારને આપવી પડશે. બેંકોએ તેમની વેબસાઇટ પર પેનલમાં સામેલ રિકવરી એજન્સીઓની અપડેટેડ સૂચિ રાખવી પડશે. તેમાં એજન્સીનું નામ, સરનામું, કામ અને નિમણૂક અવધિ જેવી માહિતી સામેલ હશે. રિકવરી એજન્ટે મુલાકાત દરમિયાન પોતાનું ઓળખપત્ર, બેંક દ્વારા જાહેર કરાયેલ ઓથોરાઇઝેશન લેટર અને સંબંધિત નોટિસની નકલ સાથે રાખવી પડશે. ઓથોરાઇઝેશન લેટરમાં રિકવરી એજન્સી અને બેંકના ફરિયાદ અધિકારીના સંપર્ક વિગતો પણ આપવાની રહેશે. તેનાથી ઉધાર લેનાર એ ચકાસી શકશે કે તેની પાસે આવનાર વ્યક્તિ ખરેખર બેંક દ્વારા અધિકૃત છે. દરેક રિકવરી કોલનો રેકોર્ડ રાખવો પડશે RBIએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે રિકવરીનું કામ કોઈ થર્ડ પાર્ટી એજન્સીને સોંપવાથી બેંક પોતાની જવાબદારીમાંથી મુક્ત થશે નહીં. બેંકને રિકવરી એજન્સીઓની તપાસ, દેખરેખ, ઓડિટ અને તેમના કામ પર નિયંત્રણની વ્યવસ્થા કરવી પડશે. એજન્સીઓએ એવા કર્મચારીઓની નિમણૂક કરવી પડશે, જેમને નિર્ધારિત ડેટ રિકવરી એજન્ટ તાલીમ મળી હોય. આ ઉપરાંત, રિકવરી એજન્ટના લક્ષ્યો અને પ્રોત્સાહનો એવી રીતે રાખી શકાશે નહીં, જેનાથી ગ્રાહકો પર બિનજરૂરી કડકાઈ વધે. રિકવરી પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા વધારવા માટે કોલનો સમય, નંબર અને વાતચીતનો રેકોર્ડ રાખવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. ઉધાર લેનારને એ પણ જણાવવું પડશે કે વાતચીત રેકોર્ડ કરવામાં આવી રહી છે. રેકોર્ડને ઓછામાં ઓછા છ મહિના સુધી સુરક્ષિત રાખવો પડશે. જો મામલો કોર્ટમાં જાય, તો રેકોર્ડને કેસ પૂરો ન થાય ત્યાં સુધી સુરક્ષિત રાખવો પડશે. ફરિયાદ માટે અલગ વ્યવસ્થા રિકવરી એજન્ટ કે બેંક ગ્રાહકની ખાનગી માહિતીનો ઉપયોગ જરૂરિયાત કરતાં વધુ કરી શકશે નહીં. ગ્રાહકના ડેટાની સુરક્ષા માટે યોગ્ય સિસ્ટમ અને નિયંત્રણ વ્યવસ્થા બનાવવી પડશે. રિકવરીના નામે ઉધાર લેનારના પરિવાર, મિત્રો કે સહકર્મીઓ સાથે બિનજરૂરી સંપર્ક કરવા કે તેમની ખાનગી માહિતીનો ઉપયોગ કરવા પર પ્રતિબંધ રહેશે. દરેક બેંકે રિકવરી સંબંધિત ફરિયાદો માટે અલગ વ્યવસ્થા બનાવવી પડશે. ફરિયાદ અધિકારીનું નામ, ઈમેલ, ફોન નંબર અને ઓફિસનું સરનામું લોન એગ્રીમેન્ટ અને રિકવરી સંબંધિત સંદેશાઓમાં ઉપલબ્ધ કરાવવું પડશે. જો નિયમો વિરુદ્ધ કરવામાં આવેલી રિકવરી કાર્યવાહીથી ઉધાર લેનાર અથવા ગેરંટરને નુકસાન થાય છે, તો બેંકે વળતર નીતિ હેઠળ તેની ભરપાઈ કરવાની જોગવાઈ રાખવી પડશે. --------------------------------- આ સમાચાર પણ વાંચો: 2,000 રૂપિયાથી વધુના UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર ચાર્જ લાગશે?:નાણા મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે કરી સ્પષ્ટતા, જાણો સામાન્ય ગ્રાહકો પર શું અસર પડશે ભારતમાં દરરોજ ફળ-શાકભાજી ખરીદવાથી લઈને કેબના ભાડા સુધી માટે કરોડો લોકો UPI નો ઉપયોગ કરે છે. તાજેતરમાં સંસદમાં રજૂ થયેલા નવા બિલ પછી એક ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે કે શું ભવિષ્યમાં UPI પેમેન્ટ કરવા પર ગ્રાહકોને ચાર્જ ચૂકવવો પડશે. આ અંગે નાણા મંત્રી નિર્મલા સીતારમણ અને RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી છે. નાણા મંત્રીએ કહ્યું છે કે સામાન્ય ગ્રાહકોને ડરવાની કોઈ જરૂર નથી, UPI તેમના માટે મફત જ રહેશે. વાંચો સંપૂર્ણ સમાચાર...