India Sri Lanka Relations: હિંદ મહાસાગરમાં ભારતના 'મહાસાગર' મિશનમાંથી ચીન આઉટ, જાણો કેમ?

ભારતે આ ચીની યોજનાઓને સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ બનાવી છે. પીએમ મોદીના 'મહાસાગર' વિઝન હેઠળ, ભારતે પાંચ મોટા માસ્ટરસ્ટ્રોક કર્યા છે. વાદળી અર્થતંત્ર દ્વારા મિત્રતાનો એક નવો અધ્યાય હિંદ મહાસાગરના નકશા પર મોતી જેવો દેખાતો આ નાનો દેશ વૈશ્વિક રાજકારણમાં એક મુખ્ય ક્ષેત્ર બની ગયો છે. તેના સ્થાનને કારણે, ચીન લાંબા સમયથી અહીં નિયંત્રણ મેળવવા માટે દાવપેચ કરી રહ્યું છે. જો કે, હવે ભારત આ દેશને સુરક્ષિત રાખવા માટે એક ગઢ તરીકે ઊભો છે. ભારતનું 'મહાસાગર' મિશન અહીં શરૂ થવાનું છે. આ મિશનમાં સમાવિષ્ટ પાંચ માસ્ટરસ્ટ્રોક ચીનને જમીન પર ઉતરતા જ પછાડી દેશે. આ સાથે, બંને દેશો વાદળી અર્થતંત્ર દ્વારા મિત્રતાનો એક નવો અધ્યાય પણ લખવા જઈ રહ્યા છે. શું છે ભારત-શ્રીલંકા 'મહાસાગર' મિશન ? ભારતનો નજીકનો પાડોશી દેશ શ્રીલંકા, તેની દેવાની જાળ નીતિઓ અને જાસૂસી જહાજો દ્વારા ચીન પર પોતાની પકડ મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો હતો. આ સમયે ભારતે એટલી મજબૂત રણનીતિ વિકસાવી કે ચીનના દરેક પગલા સંપૂર્ણપણે બિનઅસરકારક સાબિત થયા. જ્યારે સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહ પીએમ મોદીના 'મહાસાગર' વિઝનનો સંદેશ લઈને કોલંબો પહોંચ્યા, ત્યારે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં એક નવો વળાંક આવ્યો. આ પહેલ પછી, શ્રીલંકા અને ભારત સંયુક્ત રીતે તેમની દરિયાઈ સરહદોને મજબૂત બનાવશે અને આર્થિક મજબૂતીના નવા માર્ગ પર આગળ વધશે. 1. પ્રથમ માસ્ટરસ્ટ્રોક: સમુદ્રમાં ડ્રેગનની જાસૂસીને રોકવા માટે રીઅલ-ટાઇમ ટ્રેકિંગ ચીને ભારતના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો અને મિસાઇલ પરીક્ષણ પર નજર રાખવા માટે 'સંશોધન' અને 'વિજ્ઞાન અભ્યાસ'ના બહાને ઘણીવાર શ્રીલંકાના બંદરો પર તેના હાઇ-ટેક જાસૂસી જહાજો મોકલ્યા છે. પરંતુ આ વખતે, ભારતે આ ચીની યુક્તિનો સીધો સામનો કર્યો છે. ભારત અને શ્રીલંકાએ સંયુક્ત રીતે એક નવી અને આધુનિક દેખરેખ પ્રણાલી બનાવવાની જાહેરાત કરી છે. આ સિસ્ટમનો સીધો અર્થ એ છે કે બંને દેશોની નૌકાદળ અને કોસ્ટ ગાર્ડ હવે દરિયામાં ફરતી દરેક બોટ અને જહાજ પર 24 કલાક નજર રાખશે. 2. બીજો માસ્ટરસ્ટ્રોક: પીએમ મોદીનું 'મહાસાગર' વિઝન અને સહિયારી સુરક્ષાની ગેરંટી કોલંબોમાં એક મુખ્ય પરિષદમાં, સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહે સમગ્ર વિશ્વને સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારત અને શ્રીલંકા ફક્ત નામના પડોશી નથી, પરંતુ તેમના ભવિષ્ય એકબીજા સાથે ઊંડાણપૂર્વક જોડાયેલા છે. પીએમ નરેન્દ્ર મોદીનું 'મહાસાગર' વિઝન પણ આ જ વિચાર પર આધારિત છે. બે શબ્દો અલગ અલગ છે: "પરસ્પર", જેનો અર્થ પરસ્પર સંકલન, અને "સમગ્ર", જેનો અર્થ દરેકનો ટેકો છે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે બંને દેશોએ ફક્ત પોતાના હિત પર ધ્યાન કેન્દ્રિત ન કરવું જોઈએ, પરંતુ એકબીજાને આગળ વધારવા માટે સાથે મળીને કામ કરવું જોઈએ. 3. ત્રીજો માસ્ટરસ્ટ્રોક: ભારત શ્રીલંકાનો તારણહાર બન્યો જ્યારે શ્રીલંકા તેના ઇતિહાસમાં સૌથી ખરાબ આર્થિક કટોકટી, ફુગાવા અને નાદારીનો સામનો કરી રહ્યું હતું, ત્યારે ચીન પીછેહઠ કરી. તે સમયે, ભારત પહેલો દેશ હતો જેણે આગળ વધ્યું અને કોઈપણ શરત વિના અબજો ડોલરની સહાય મોકલી, શ્રીલંકાને પતનથી બચાવ્યું. કોલંબોમાં ભારતીય સંરક્ષણ પ્રધાનને મળ્યા પછી, શ્રીલંકાના વરિષ્ઠ નેતા સજીત પ્રેમદાસાએ ખુલ્લેઆમ ભારતનો આભાર માન્યો. 4. ચોથો માસ્ટરસ્ટ્રોક: ભારતને સૌથી મોટું નિકાસ બજાર બનાવવાની તૈયારીઓ શ્રીલંકા વિશ્વના સૌથી વ્યસ્ત દરિયાઈ વેપાર માર્ગોની મધ્યમાં આવેલું છે. જો આ માર્ગો સુરક્ષિત નહીં થાય, તો સમગ્ર વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પાટા પરથી ઉતરી જશે. રાજનાથ સિંહે ભાર મૂક્યો હતો કે નેવિગેશનની સ્વતંત્રતા અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓનું પાલન બંને દેશો માટે ટોચની પ્રાથમિકતાઓ છે. જ્યારે વેપાર ભય વિના આગળ વધશે ત્યારે જ બંને દેશોના નાગરિકોના જીવનમાં સમૃદ્ધિ આવશે. 5. પાંચમો માસ્ટરસ્ટ્રોક: 'બ્લુ ઇકોનોમી'નો નવો યુગ તમિલનાડુ અને શ્રીલંકાના માછીમારોની ધરપકડનો મુદ્દો ઘણીવાર ભારત-શ્રીલંકા સંબંધોમાં તણાવ પેદા કરે છે. સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહે આ સંવેદનશીલ મુદ્દા પર ખૂબ જ ભાવનાત્મક અને રાજદ્વારી અભિગમ અપનાવ્યો. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી કે માછીમારોની સમસ્યાઓ ફક્ત કાયદો અને વ્યવસ્થાની જ નહીં, પરંતુ તેમના આજીવિકા અને પરિવારોની પણ છે. ભારતે પ્રસ્તાવ મૂક્યો કે આ વિવાદનો ઉકેલ સંપૂર્ણપણે માનવતાવાદી દ્રષ્ટિકોણથી, કાનૂની મર્યાદાઓથી આગળ વધીને આવે, જેથી બંને દેશોના ગરીબ માછીમારોને નુકસાન ન થાય. હિંદ મહાસાગરમાં નવા યુગનો પ્રારંભ ભારતની "પડોશી પ્રથમ" નીતિએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારત તેના નાના પડોશીઓ સાથે તેમના પર આદેશ આપવાને બદલે તેમની સાથે જોડાવામાં માને છે. ભારતની "મહાસાગર" યોજના, શ્રીલંકા જેવા નાના, સુંદર દેશની સ્વતંત્રતા અને ગૌરવનો સંપૂર્ણ આદર કરતી વખતે, ચીનના તમામ કાવતરાઓને નિષ્ફળ બનાવી દીધી છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, જ્યારે બે પડોશીઓ સંયુક્ત રીતે તેમની સુરક્ષા અને વેપારની જવાબદારી લેશે, ત્યારે ત્રીજા પક્ષના કાવતરા સંપૂર્ણપણે બિનઅસરકારક રહેશે. આ પણ વાંચોઃ BRICS 2026 ભારત માટે કેમ આટલુ મહત્વપૂર્ણ?, જાણો તેના ફાયદા