Bank Cash Deposit Rules: એક વર્ષમાં બેંક ખાતામાં કેટલી રોકડ જમા કરાવી શકાય? જાણો આવકવેરાના નવા નિયમો

Bank cash deposit limit: બેંકના બચત ખાતામાં નાણાં જમા કરાવવા એ સામાન્ય નાગરિકો માટે દૈનિક આર્થિક વ્યવહારનો એક સહજ ભાગ છે. સામાન્ય રીતે લોકો પોતાની બચત કે કટોકટીના સમય માટે નાણાં બેંકમાં રાખવાનું પસંદ કરે છે, પરંતુ જ્યારે આ વ્યવહારમાં રોકડ રકમ એક ચોક્કસ મર્યાદા કરતાં વધી જાય છે, ત્યારે તે આવકવેરા વિભાગની સીધી નજરમાં આવી જાય છે. દેશમાં બિનહિસાબી સંપત્તિ, કરચોરી અને મની લોન્ડરિંગ જેવી ગેરકાયદે પ્રવૃત્તિઓ પર અંકુશ મેળવવા માટે કેન્દ્ર સરકાર અને આવકવેરા વિભાગ દ્વારા બેંકિંગ વ્યવહારો પર સતત અને ચાંપતી નજર રાખવામાં આવે છે. તેથી, બેંક ખાતામાં વારંવાર કે મોટી રકમમાં રોકડ જમા કરાવતાં પહેલાં તેના સંબંધિત નિયમોથી વાકેફ રહેવું ખૂબ અનિવાર્ય છે.

10 લાખ રૂપિયાની રોકડ થાપણ પર બેંકનું રિપોર્ટિંગ

આવકવેરાના વર્તમાન કાયદા મુજબ, જો કોઈ ખાતેદાર એક જ નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન પોતાના એક અથવા એકથી વધુ બચત ખાતાઓમાં મળીને કુલ 10 લાખ રૂપિયા કે તેથી વધુની રોકડ જમા કરાવે છે, તો બેંકો માટે આ વ્યવહારની વિગત સીધી આવકવેરા વિભાગને જણાવવી કાયદાકીય રીતે ફરજિયાત બને છે. અહીં ધ્યાનમાં રાખવા જેવી મહત્વની બાબત એ છે કે આ 10 લાખ રૂપિયાની મર્યાદા કોઈ એક જ વખતના વ્યવહાર પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન ખાતામાં કરવામાં આવેલી તમામ રોકડ થાપણોના કુલ સરવાળા પર લાગુ પડે છે.

મોટી રકમ જમા કરાવ્યા બાદ આવકનો કાયદેસર સ્ત્રોત જરૂરી

બેંક ખાતામાં પૈસા જમા કરાવવા માત્રથી તેના પર કોઈ વધારાનો કર લાગતો નથી અને 10 લાખ રૂપિયાથી વધુ રકમ જમા કરાવતાં જ તાત્કાલિક નોટિસ મળી જશે તેવો ભય રાખવાની જરૂર નથી. જો તમારી પાસે જમા કરવામાં આવેલી રકમનો યોગ્ય અને કાયદેસર સ્ત્રોત હોય, તો ચિંતાનું કોઈ કારણ રહેતું નથી. જો આ રકમ તમારા નિયમિત પગાર, વ્યાપારી નફા, મકાન કે દુકાનના ભાડામાંથી અથવા કૃષિ આવકમાંથી આવેલી હોય અને તમે નિયમિતપણે તમારા આવકવેરા રિટર્નમાં તેની સચોટ જાહેરાત કરી હોય, તો કોઈ મુશ્કેલી ઊભી થતી નથી. મોટા રોકડ વ્યવહારો કરતી વખતે પગારની સ્લિપ, વ્યાપારના વેચાણ દસ્તાવેજો, ભાડા કરાર કે જમીન-મિલકતના વેચાણના અધિકૃત કાગળો હાથવગા રાખવા જોઈએ, જેથી વિભાગ તરફથી પૂછપરછ થાય ત્યારે યોગ્ય ખુલાસો કરી શકાય.

50,000 રૂપિયાથી વધુની થાપણ માટે પાન (PAN) કાર્ડનું બંધન

રોકડ વ્યવહારોમાં પારદર્શિતા જાળવી રાખવા માટે અન્ય એક મહત્વનો નિયમ પાન કાર્ડ સાથે જોડાયેલો છે. જો કોઈ વ્યક્તિ બેંકમાં એક જ દિવસમાં 50,000 રૂપિયા કે તેથી વધુની રોકડ રકમ જમા કરાવવા માંગતી હોય, તો તેણે પોતાનો પાન નંબર રજૂ કરવો ફરજિયાત છે. જે ગ્રાહકો પાસે પાન કાર્ડ નથી, તેમણે નિયત ફોર્મ 60 ભરીને બેંકમાં આપવું પડે છે. આ નિયમ થકી સરકાર પાસે મોટા વ્યવહારોનો સત્તાવાર રેકોર્ડ ઉપલબ્ધ રહે છે.

કલમ 269ST હેઠળ 2 લાખ રૂપિયાથી વધુ રોકડ સ્વીકારવા પર પ્રતિબંધ

આવકવેરા અધિનિયમની કલમ 269ST રોકડ વ્યવહારો અંગે વધુ કડક જોગવાઈ કરે છે. આ નિયમ અનુસાર કોઈપણ વ્યક્તિ એક જ દિવસમાં કોઈ એક વ્યક્તિ પાસેથી કુલ 2 લાખ રૂપિયા કે તેથી વધુની રકમ રોકડ સ્વરૂપે સ્વીકારી શકતી નથી. જો કોઈ વ્યક્તિ આ જોગવાઈનું ઉલ્લંઘન કરીને રોકડ સ્વીકારે, તો તેના પર સ્વીકારેલી રકમના પૂરેપૂરા 100 ટકા જેટલો ભારે દંડ લાદવાની જોગવાઈ છે. આથી, મોટા વ્યવહારો કરતી વખતે રોકડના બદલે ચેક, નેટ બેંકિંગ કે ડિજિટલ માધ્યમોનો ઉપયોગ કરવો હિતાવહ છે.