ઝીરમ ઘાટી હત્યાકાંડ, 10 દોષિતોને ફાંસીની સજા:13 વર્ષ પછી ચુકાદો, 2013માં છત્તીસગઢ કોંગ્રેસના નેતાઓના કાફલા પર નક્સલી હુમલામાં 29નાં મોત થયા'તા

2013માં ઝીરમ ઘાટીમાં કોંગ્રેસના નેતાઓ સહિત 29 લોકોની હત્યાના કેસમાં જગદલપુર NIA કોર્ટે 10 દોષિતોને ફાંસીની સજા સંભળાવી છે. 25 મે 2013ના રોજ કોંગ્રેસની પરિવર્તન યાત્રાના કાફલા પર નક્સલવાદી હુમલો થયો હતો. જેમાં કોંગ્રેસના તત્કાલીન પ્રદેશ અધ્યક્ષ નંદકુમાર પટેલ, મહેન્દ્ર કર્મા અને પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી વિદ્યાચરણ શુક્લ સહિત 29 લોકોના મોત થયા હતા. લગભગ 13 વર્ષ ચાલેલી સુનાવણીમાં 101 સાક્ષીઓના નિવેદનો અને દસ્તાવેજો નોંધવામાં આવ્યા હતા. જજે પોતાના નિર્ણયમાં કહ્યું છે કે આદેશની પુષ્ટિ હાઈકોર્ટ કરશે. 30 દિવસની અંદર હાઈકોર્ટમાં અપીલ કરી શકાય છે. પ્રોસિક્યુશન પક્ષે ફાંસીની માંગ કરી હતી, જ્યારે બચાવ પક્ષે દલીલમાં સજા ઓછી કરવાની માંગ કરી હતી. પીડિત પરિવારોને ન્યાય મળી શક્યો નથી - ભૂપેશ બઘેલ અંબિકાપુરમાં કોંગ્રેસના પ્રશિક્ષણ શિબિરમાં પહોંચેલા પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ભૂપેશ બઘેલે ઝીરમ ઘાટી કેસમાં કહ્યું કે નિર્ણય તો આવ્યો છે, પરંતુ પીડિત પરિવારોને ન્યાય મળ્યો નથી. NIAએ કેસની યોગ્ય રીતે તપાસ કરી નથી અને દોષિતોને પકડવામાં આવ્યા નથી. ઘટના સમયે હાજર પ્રત્યક્ષદર્શી સાક્ષીઓની પણ પૂછપરછ થઈ નથી. તેમણે કહ્યું કે જે મુખ્ય આરોપીઓ હતા, તેમના નામ FIRમાંથી જ હટાવી દેવામાં આવ્યા હતા. આ જ કારણ છે કે પીડિત પરિવારોને ન્યાય મળી શક્યો નથી. 25 મે 2013ના રોજ ઝીરમ નક્સલી હુમલો થયો હતો 13 વર્ષ પહેલાં બસ્તરમાં કોંગ્રેસ પોતાની પરિવર્તન યાત્રા કાઢી રહી હતી. 25 મે 2013ની સાંજે આ યાત્રા સુકમા તરફથી પરત ફરી રહી હતી. કાફલો જ્યારે દરભા વિસ્તારની ઝીરમ ઘાટીમાંથી પસાર થઈ રહ્યો હતો, ત્યારે માઓવાદીઓએ ઘાત લગાવીને હુમલો કર્યો. હુમલાની શરૂઆત IED વિસ્ફોટથી થઈ. આ પછી રસ્તા પર ઝાડ પાડીને રસ્તો બંધ કરવામાં આવ્યો અને જંગલમાંથી કાફલા પર ગોળીઓ વરસાવવામાં આવી. થોડી જ વારમાં આખો વિસ્તાર ગોળીઓના અવાજથી ગુંજી ઉઠ્યો. નક્સલવાદીઓએ નેતાઓ અને સુરક્ષાકર્મીઓને અલગ કર્યા. માઓવાદીઓનું ખાસ નિશાન મહેન્દ્ર કર્મા હતા. નંદકુમાર પટેલ, તેમના પુત્ર દિનેશ પટેલ અને અન્ય ઘણા લોકોની પણ હત્યા કરી દેવામાં આવી. એક જ હુમલામાં કોંગ્રેસની તે સમયની પ્રદેશની ટોચની નેતૃત્વ પંક્તિ લગભગ ખતમ થઈ ગઈ હતી. ઝીરમ હુમલો અચાનક લેવાયેલો નિર્ણય નહોતો. આ માટે ઘણા અઠવાડિયા પહેલાથી તૈયારી ચાલી રહી હતી. મિનપાથી દરભા કેવી રીતે બદલાયું નિશાન માઓવાદીઓની શરૂઆતની યોજના સુકમાના મિનપા વિસ્તારમાં સુરક્ષા દળોની ચોકી પર હુમલો કરવાની હતી. ફેબ્રુઆરી 2013માં બીજાપુરના પિડિયા ગામમાં યોજાયેલી બેઠકમાં રણનીતિ બદલવામાં આવી. બેઠકમાં નિર્ણય લેવાયો કે હુમલો મિનપાને બદલે દરભા વિસ્તારમાં કરવામાં આવશે. આ નિર્ણય વરિષ્ઠ માઓવાદી કમાન્ડર દેવજીની હાજરીમાં લેવાયો હતો. આ પછી, અલગ-અલગ હથિયારબંધ ટીમોને દરભા તરફ મોકલવામાં આવી. આમાં મિલિટરી કંપની નંબર-2, પ્લાટૂન 24 અને 26, દરભા ડિવિઝન કમિટી અને CRC-2ના સભ્યો સામેલ હતા. 25 બોરી ચોખાથી લઈને જંગલમાં કેમ્પ સુધી હુમલા માટે માત્ર હથિયારો જ એકઠા કરવામાં આવ્યા ન હતા. NIAની તપાસમાં સામે આવ્યું કે આસપાસના ગામોમાંથી ભોજન એકત્ર કરવામાં આવ્યું હતું. લગભગ 25 બોરી ચોખા અલગ-અલગ જગ્યાએથી એકઠા કરવામાં આવ્યા હતા. દરેક બોરી લગભગ 50 કિલોની હતી. માઓવાદી કેડરો માટે જંગલમાં અસ્થાયી કેમ્પ પણ તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો. એટલે કે, હુમલા માટે હથિયારો, લડવૈયાઓ, રાશન, રસ્તાની જાણકારી અને પાછા ફરવાની યોજના બધું જ પહેલાથી તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યું હતું. આ માટે અલગ-અલગ ટીમોને જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી. એસોલ્ટ ગ્રુપ - સીધો હુમલો કરવા માટે સ્ટોપ ગ્રુપ - કાફલાનો રસ્તો રોકવા માટે સિગ્નલ ગ્રુપ - હુમલાના સંકેત માટે બ્લાસ્ટ સ્ક્વોડ - IED વિસ્ફોટ માટે હુમલો પૂરો કર્યા પછી હથિયારો પણ લૂંટીને લઈ ગયા નક્સલવાદીઓએ કાફલાની ગાડીઓ અને માર્યા ગયેલા સુરક્ષાકર્મીઓના હથિયારો પણ પોતાના કબજામાં લીધા હતા. 25 સપ્ટેમ્બર 2014ના રોજ NIAની ચાર્જશીટ મુજબ હુમલા બાદ એક 9 એમએમ પિસ્તોલ સાથે 2 મેગેઝીન અને 20 કારતૂસ, બે AK-47 રાઇફલો, 14 મેગેઝીન અને 455 કારતૂસ અને 10 હેન્ડ ગ્રેનેડ અને વોકી ટોકી અને અન્ય ડિવાઇસ લૂંટવામાં આવ્યા હતા. આ સાથે જ ઘટનાસ્થળેથી મળેલા વિસ્ફોટકોની ફોરેન્સિક તપાસમાં એમોનિયમ નાઈટ્રેટ, PETN અને અમાટોલ જેવા પદાર્થોનો ઉપયોગ સામે આવ્યો હતો. ભૂપેશ બઘેલે કહ્યું હતું - મારા ખિસ્સામાં ષડયંત્રના પુરાવા પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ભૂપેશ બઘેલ લાંબા સમયથી તેને માત્ર નક્સલવાદી હુમલો નહીં, પરંતુ એક મોટું ષડયંત્ર ગણાવતા રહ્યા છે. તેઓ એ પણ કહેતા રહ્યા છે કે ઝીરમના ષડયંત્રના પુરાવા તેમના ખિસ્સામાં છે. સિનિયર જર્નાલિસ્ટ સુનીલ કુમાર આ જ સવાલને સૌથી મહત્વપૂર્ણ માને છે. તેમનું કહેવું છે કે ભૂપેશ બઘેલ કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા છે, પ્રદેશ અધ્યક્ષ રહી ચૂક્યા છે અને મુખ્યમંત્રી પણ રહી ચૂક્યા છે. જે પાર્ટીએ ઝીરમમાં પોતાની સંપૂર્ણ ટોચની નેતાગીરીનો મોટો હિસ્સો ગુમાવી દીધો, તે પાર્ટીના એક જવાબદાર નેતા તરીકે જો તેમની પાસે ષડયંત્રના પુરાવા હોય તો તેમને સામે લાવવા જોઈએ.