8મું પગાર પંચ: શું ફરી લાગુ થશે જૂની પેન્શન યોજના OPS? જાણો શું છે સરકારનું વલણ

8th Pay Commission: કેન્દ્ર સરકારના લાખો કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો હાલમાં 8મા પગાર પંચની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા છે. આ પંચની ભલામણો સત્તાવાર રીતે જાહેર થાય તે પહેલાં જ, દેશભરમાં પેન્શન યોજનાઓ અંગે એક મોટી અને ગંભીર ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે. કર્મચારી સંગઠનો અને વિવિધ સંસ્થાઓ દ્વારા ખાસ કરીને જૂની પેન્શન યોજના (OPS) ને પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે સતત માંગ કરવામાં આવી રહી છે. તેઓનો મુખ્ય આગ્રહ એ છે કે નિવૃત્તિ પછી તેમને ગેરંટીકૃત અને નિશ્ચિત પેન્શન મળતું રહે. 8મા પગાર પંચની રચના થઈ ત્યારથી જ આ મુદ્દો ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહ્યો છે અને અત્યારે ભારતના જુદા જુદા રાજ્યોમાં પંચની બેઠકોનો દોર ચાલી રહ્યો છે, જેમાં કર્મચારીઓની આ માંગણીઓ પર ઝીણવટભરી વિચારણા થઈ રહી છે.

શા માટે વધી રહી છે OPS ની માંગ?

આ સમગ્ર વિવાદનું મુખ્ય કારણ OPS અને NPS (નવી પેન્શન યોજના) વચ્ચેનો તફાવત છે. સરકારે પોતાના કર્મચારીઓ માટે 1 જાન્યુઆરી, 2004 ના રોજથી NPS લાગુ કરી હતી. આ નવી યોજનામાં કર્મચારીઓ અને સરકાર બંને તરફથી ફાળો આપવામાં આવે છે, પરંતુ નિવૃત્તિ પછી મળતો આર્થિક લાભ બજારના રોકાણના પ્રદર્શન અને જમા થયેલી રકમ પર આધારિત રહે છે. કર્મચારી યુનિયનોનું સ્પષ્ટ માનવું છે કે આ પદ્ધતિ નિવૃત્તિ પછીના જીવનમાં આર્થિક અનિશ્ચિતતા ઊભી કરે છે. આનાથી તદ્દન વિપરીત, OPS હેઠળ કર્મચારીઓને અગાઉથી નક્કી કરેલા નિયમોના આધારે ચોક્કસ પેન્શન ચૂકવવામાં આવતું હતું. આ જ આર્થિક સુરક્ષાના કારણે કર્મચારી સંગઠનો NPS ને દૂર કરી ફરીથી OPS લાગુ કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે.

યુનિફાઇડ પેન્શન યોજના (UPS) નો નવો વિકલ્પ

પેન્શનની આ ચર્ચામાં હવે UPS પણ એક મહત્વનો મુદ્દો બની ગઈ છે. સરકાર દ્વારા NPS ના માળખા હેઠળ જ આ નવી યોજનાનો અમલ કરવામાં આવ્યો છે, જે 1 એપ્રિલ, 2025 થી પ્રભાવમાં આવી છે. આ યોજના અંતર્ગત, જો કોઈ કર્મચારી લઘુત્તમ 25 વર્ષનો સેવા સમયગાળો પૂર્ણ કરીને નિવૃત્ત થાય છે, તો તેને તેની સેવાના છેલ્લા 12 મહિનાના સરેરાશ મૂળ પગારના 50% જેટલું નિશ્ચિત પેન્શન મળે છે. આ ઉપરાંત, જો કોઈ કર્મચારીએ ઓછામાં ઓછી 10 વર્ષની નોકરી કરી હોય, તો પણ તેના માટે લઘુત્તમ 10000 રૂપિયાના પેન્શનની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

આમ છતાં, કર્મચારી સંગઠનોનો એક વર્ગ હજુ પણ OPS જેવી જ સંપૂર્ણ ગેરંટીકૃત પેન્શન યોજના પર અડગ છે. અમુક સંસ્થાઓએ એવી પણ રજૂઆત કરી છે કે જે કર્મચારીઓ હાલમાં NPS માં જોડાયેલા છે, તેમને અમુક નિશ્ચિત વર્ષોની સેવા પૂરી કર્યા બાદ OPS પસંદ કરવાનો વિકલ્પ મળવો જોઈએ.

8મા પગાર પંચ પાસેથી શું છે અપેક્ષાઓ?

શું ખરેખર ભવિષ્યમાં OPS પુનઃસ્થાપિત થશે? સરકારી વર્તુળોમાંથી મળતી માહિતી મુજબ, અત્યારે OPS પુનઃસ્થાપિત કરવા અંગે કોઈ જ સત્તાવાર નિર્ણય લેવાયો નથી. જુલાઈ 2026 માં કેન્દ્ર સરકારે સંસદમાં પણ જાણ કરી હતી કે કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ માટે OPS ફરીથી લાગુ કરવાનો કોઈ જ પ્રસ્તાવ હાલમાં વિચારણા હેઠળ નથી. તેથી, પેન્શન યોજનામાં કોઈ મોટા ફેરફારો થશે કે કેમ તે અત્યારે ચોક્કસ કહી શકાય તેમ નથી.

અત્રે નોંધનીય છે કે નવેમ્બર 2025 માં રચાયેલા 8મા પગાર પંચને તેનો વિસ્તૃત અહેવાલ તૈયાર કરવા માટે 18 મહિનાનો સમયગાળો આપવામાં આવ્યો છે. હાલમાં આ પંચ દ્વારા કર્મચારીઓના પગાર, ભથ્થાં અને પેન્શન સંબંધિત મુદ્દાઓ પર દેશના વિવિધ શહેરોમાં બેઠકો અને પરામર્શ ચાલી રહ્યા છે. માત્ર 8મા પગાર પંચની અંતિમ ભલામણો અને ત્યારબાદ લેવાનારા સરકારી નિર્ણયો જ આ સમગ્ર ચિત્રને સ્પષ્ટ કરશે.